Ik moest een nieuwe bedding voor mijn boekenliefde zoeken

Wie? Voormalige literair journalist en De Morgen-columnist. Nu boekhandelaar
In het nieuws? Vandaag opent hij zijn groots opgezette kwaliteitsboekhandel annex koffiebar De Zondvloed in Mechelen en binnenkort een tweede zaak in Roeselare. Hij gaat ook volop online verkopen
'Ik wil de delicatessen uit de boekenberg'

MECHELEN Wie kent ze niet, de talloze alarmkreten uit de Vlaamse boekhandel? Met de opening van zijn ambitieuze boekhandel in hartje Mechelen lapt ex-literair journalist Johan Vandenbroucke (47) alle doemdenken feestelijk aan zijn laars. 'Ik erger mij aan het defaitisme in het Vlaamse boekenvak.'

Johan Vandenbroucke loopt op de toppen van zijn tenen. Daags voor de opening van zijn winkel in de Mechelse Onze-Lieve-Vrouwestraat moeten de pas geschilderde tafels en kasten nog in ijltempo vollopen met ladingen fonkelnieuwe en tweedehandsboeken. De mobilisatie is totaal: personeel, geliefde, toegestroomde vrienden en zelfs Vandenbrouckes huisdokter lopen het vuur uit hun sloffen om alles te bolwerken. De kersverse zaakvoerder leidt zijn troepen als een alziende veldmaarschalk. Boekhandel De Zondvloed, een naam die ontleend is aan het magnum opus van zijn geliefde auteur Jeroen Brouwers, bestrijkt dan ook een immense oppervlakte. "Over twee verdiepingen beschikken we over 385 vierkante meter boekhandel", zegt Vandenbroucke trots. Het lijkt een kamikazeactie, zo'n literair paard van Troje in een middelgrote stad als Mechelen, waar al enige voortreffelijke boekhandels gezeteld zijn. "Ik ben niet over één nacht ijs gegaan", riposteert Vandenbroucke. "Het was uitgesloten om in Leuven, Gent of Antwerpen iets dergelijks op te zetten. Na grondige analyse leek me dit in Mechelen wel perfect mogelijk. Dit concept zou uniek moeten zijn: je zult hier zowel nieuwe boeken, ramsj als tweedehandsboeken onder eenzelfde dak vinden. Van bepaalde auteurs, pakweg Koen Peeters of Dimitri Verhulst, zou je dus zowel meteen hun nieuwe roman moeten aantreffen als een verdieping hoger hun oudere of nog amper vindbare werk." Literatuur en non-fictie zijn de troefkaarten, maar er komt ook een afdeling kinderboeken en kunst. "Het geheel wordt aangelengd met een koffiebar en een ruimte voor boekpresentaties. En een toilet. Ja, lach niet: mensen stellen het op prijs dat ze ook naar het toilet kunnen", benadrukt Vandenbroucke.

Inspiratie
Het uit de jaren vijftig stammende winkelpand, waarin vroeger ooit een meubelzaak en een gokkantoor waren gevestigd, ademt de grandeur van een oude cinemazaal. Het leent zich uitstekend voor de steile ambities van Vandenbroucke, die inspiratie haalde bij internationale grootstadboekhandels. "Toen ik vorige zomer twee maanden in Cambodja verbleef, zag ik daar tal van boekhandels waar je ook iets kon eten. En ook in New York en Dublin is het concept boekhandel annex coffee bar ingeburgerd. Enkel in Vlaanderen komt dat niet van de grond. Ik erger me soms aan de voorzichtigheid en het defaitisme van het boekenvak in Vlaanderen. Mijn uitdaging is: kan zo'n boekhandel hier werken?" Vandenbroucke wedt trouwens ook volop op het internetpaard: "Ik geloof volledig in de combinatie van inloopboekhandel en internetverkoop." Het risico wordt niet geschuwd: binnen een paar maanden opent De Zondvloed een vestiging in Roeselare. Als het concept aanslaat, moeten nog meer provinciesteden voor de bijl. "Toch heb ik veiligheidshalve ook een worst case scenario klaar."

Dat de ex-journalist zijn zinnen had gezet op een heuse boekhandel, rolde in de literaire kliekjes al enige tijd over de tongen. De praatgrage Vandenbroucke, zonder wie een literair feestje en evenement niet geslaagd mochten heten, stond bekend als een uitstekend geïnformeerde literair journalist, die alle Nederlandse schrijvers van naam aan de tand voelde. In zijn jongere jaren schreef hij de verhalenbundel Verzonnen vrouwen en later ontpopte hij zich als een Jeroen Brouwersspecialist. Vorig jaar zette hij een punt achter zijn column in de boekenbijlage van De Morgen. "De laatste tijd was ik om tal van redenen uitgekeken op de literaire journalistiek", geeft Vandenbroucke toe. "Ik had een soort indigestie van de doorsnee Nederlandstalige literatuur gekregen. Toch was mijn boekenliefde nog altijd even groot. Ik moest er dus een nieuwe bedding voor zoeken." Het plan voor zijn boekenzaak is amper vijf maanden oud, van december 2008. Na een avond doorbomen in Roeselare met Rino Feys, die nu medevennoot is in De Zondvloed, was het hek van de dam. "Tijdens de nachtelijke terugrit van Roeselare naar Mechelen stond mijn beslissing vast. Thuisgekomen kriebelde ik op een enveloppe wat ik precies wilde. Drie dagen later zette ik het scenario in gang. En de boekhandel ziet eruit zoals ik hem toen voor ogen had."

Ambitie
In een van zijn columns had Vandenbroucke wel al eens gewag gemaakt van zijn boekhandeldroom. "Toen ging het over een luchtspiegeling voor de oude dag: ikzelf als knikkebollende baas van een eigenzinnig stoffig antiquariaat. Maar wat ik nu op poten zet, heeft niks met uitbollen te maken. Ik ben ambitieus: ik wil de delicatessen aanbieden uit de ontzaglijke boekenberg. Piet Huysentruyts kookboeken zal ik niet in huis halen, maar wel mooie literaire fondsen als Privé Domein en moeilijker in Vlaanderen verkrijgbare poëzie als de Contrabasreeks. Vergeet ook niet dat ik ervaring heb met handel drijven." Vandenbroucke speelde jarenlang een vooraanstaande rol in Oxfam Wereldwinkels en bracht onder meer in zijn geboortestad Roeselare de winkel tot bloei. "Jarenlang geloofde ik echt dat ik de wereld kon verbeteren", zegt hij mild weemoedig. "Maar altijd was er die terugkerende lokroep van de literatuur. Ik heb zo lang mijn brood verdiend door erover te schrijven en zie, vanaf nu wordt mijn ideologie het betere boek verspreiden. Pas op: daarvoor ben ik bereid alle gewiekste kapitalistische trucjes uit te halen (lacht)."

Bron: De Morgen - 30/05/2008 - auteur: Dirk Leyman